Toch zullen er maar weinigen zijn die in Nederland republikein worden omdat de juridische vierkante millimeter van artikel 42 van de grondwet hen te zwaar op de maag ligt. Welbeschouwd heeft niemand last van deze constitutionele irrationaliteit, bovendien zijn thema's als gezondheidzorg, onderwijs, integratie en werkgelegenheid veel sexier, dus waarom zou je eigenlijk republikein worden? Wel, ik zal het u verklappen: uit ergernis.
Zichtbare redenen om republikein te worden zijn er dan misschien niet, maar aanleidingen des te meer. Eén van die aanleidingen, die drie jaar geleden de republikeinse beweging in Nederland weer zo'n plotselinge impuls gaf, was toen bekend werd dat ons staatshoofd vanuit haar werkpaleis haar zuster hielp met het bewandelen van fiscale sluiproutes. Een grote meerderheid van het parlement bleek hier niet van gediend, maar desondanks gingen de praktijken gewoon door, en onderstaand kunt u getuige zijn van zo'n geërgerd parlementslid:
Diederik Samsom 'Flipt', Pauw & Witteman, september 2009
Herkent u deze man? Juist ja, het is Diederik Samsom, de zojuist gekozen voorzitter van de PvdA-Tweedekamerfractie die de geplaagde partij uit de modder moet proberen te trekken. Bij het beluisteren van dit onomwonden pleidooi voor de republiek is het echter van groot belang dat u zich realiseert dat de heer Samsom zich bij hem thuis bevindt, zo te zien in de keuken. Nu vraagt u zich misschien af: wat heeft dát er nu mee te maken, je bent toch gewoon een republikein of niet, onafhankelijk van de plaats waar men zich bevindt?
Was het maar zo. Toen in 2001 één van de oprichters van het Nieuw Republikeins Genootschap Ewout Irrgang kandidaat-Kamerlid werd voor de SP, verkneukelde republikeins Nederland zich reeds, want eindelijk zouden we een onversneden republikeins geluid in de Tweede Kamer kunnen horen. Niets bleek minder waar: Irrgang werd woordvoerder financiën, terwijl die andere vrijetijdsrepublikein Ronald van Raak het woordvoerderschap inzake het koninklijk huis op zich nam en sindsdien met knikkende knietjes braaf een ceremoniële monarchie bepleit.
Want wat denkt u, zal Samsom als partijleider bij een ergernis als bovenstaand voor de interruptiemicrofoon in de Tweede Kamer nog steeds pleiten voor de republiek, zoals hij thuis in de keuken wél durft? Of, zal premier Samsom het wekelijkse bezoekje aan het paleis laten annuleren door zijn secretaresse, gewoonweg omdat hij daar niets te zoeken heeft? Zal deze sociaal-democraat als minister-president een vorst of vorstin die volgens hem 'lak heeft aan de regels met minachting voor de parlementaire democratie' keihard laten vallen?
U mag één keer raden. Of nee, nul keer.